Τετάρτη, 19 Αυγούστου 2015

Gazprom VS NATO : Ο Πόλεμος για την Ευρώπη

Είναι γνωστό ότι παρόλο που τα έσοδα του Ρωσικού κράτους προέρχονται, ακόμη και σήμερα, στο μεγαλύτερο ποσοστό τους από τις πωλήσεις πετρελαίου, ο Πούτιν χρησιμοποιεί ως βασικό εργαλείο της εξωτερικής του πολιτικής το φυσικό αέριο. Το φυσικό αέριο δημιουργεί πολύ μεγαλύτερες εξαρτήσεις από το πετρέλαιο. Πρώτον γιατί όταν μεταφέρεται μέσω αγωγών δημιουργεί μακροχρόνιες συνεργασίες που δεν μπορούν να σπάσουν εύκολα, αλλά και γιατί η τιμή του φυσικού αερίου δεν καθορίζεται διεθνώς, όπως συμβαίνει με την τιμή του πετρελαίου. Η τιμή του φυσικού αερίου είναι διαπραγματεύσιμη, και μία χώρα που εξάγει φυσικό αέριο μπορεί να πριμοδοτεί μία φιλική κυβέρνηση με χαμηλές τιμές, και να τιμωρεί μία εχθρική κυβέρνηση με υψηλές τιμές. Αυτό ακριβώς που κάνει η Ρωσία.

Το σχέδιο του Πούτιν ήταν σχετικά απλό. Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος τροφοδότης φυσικού αερίου της Ευρώπης, με δεύτερη την Νορβηγία και τρίτη την Αλγερία. Η Νορβηγία είναι από τους μεγαλύτερους παραγωγούς φυσικού αερίου στον κόσμο, αλλά τα αποθέματα της είναι ψίχουλα μπροστά σε αυτά της Ρωσίας, και η νορβηγική παραγωγή αναμένεται να δεχτεί πιέσεις στο άμεσο μέλλον. Επομένως οι υποθαλάσσιοι αγωγοί της Νορβηγίας προς την Ευρώπη, που ήδη λειτουργούν, δεν μπορούν να απειλήσουν το μέλλον της Gazprom.

Ο μόνος πραγματικός κίνδυνος για την Gazprom είναι ο Southern Energy Corridor που προωθούν οι ΗΠΑ και η ΕΕ, που θα φέρει φυσικό αέριο της Κασπίας Θάλασσας και της Μέσης Ανατολής στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας. Αυτό το σχέδιο η Ρωσία το έχει πολεμήσει με πολλούς τρόπους, όπως την ενίσχυση των Κούρδων αυτονομιστών του PKK στο Ανατολικό Κουρδιστάν, την χρησιμοποίηση Ελλήνων και Βουλγάρων πολιτικών και επιχειρηματιών, αλλά και με την προώθηση των αγωγών South Stream και Turk Stream. Οι αγωγοί αυτοί, εκτός από το να παρακάμψουν την Ουκρανία, είχαν και ως στόχο να απορροφήσουν την ζήτηση, ώστε ένας αντίπαλος νατοϊκός αγωγός μέσω Τουρκίας να μην είναι βιώσιμος. Βλέπε παρακάτω χάρτη.

Εικόνα 1



Ο άλλος κίνδυνος για την Gazprom είναι η Αλγερία. Η Αλγερία είναι μία από τις πλουσιότερες χώρες σε αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο, όπως βλέπετε στον παρακάτω πίνακα από την Energy Information Administration, αλλά και σε αποθέματα σχιστολιθικού αερίου, όπως βλέπετε στον παρακάτω πίνακα πάλι από την Energy Information Administration.

Εικόνα 2





Εικόνα 3



Η Αλγερία είναι ήδη συνδεδεμένη με δίκτυα αγωγών με την Ευρώπη, μέσω της Τυνησίας με την Ιταλία, και μέσω του Μαρόκου με την Ισπανία. Επίσης με την συμφωνία που έκλεισαν η Νιγηρία, ο Νίγηρας και η Αλγερία, με την κατασκευή του αγωγού Trans-Saharan, το φυσικό αέριο της Νιγηρίας θα μεταφέρεται στην Ευρώπη μέσω Αλγερίας. Αν φυσικά ο αγωγός αυτός καταφέρει να περάσει από τον οργάνωση των Ισλαμιστών τρομοκρατών της Boko Haram, η οποία δρα στην περιοχή και υποστηρίζει τον ISIS, στον οποίο μεγάλη επιρροή ασκούν η Τουρκία και το Κατάρ. Και το Ιράν βέβαια το εξυπηρετεί να μην φτάσει το φυσικό αέριο της Νιγηρίας στην Ευρώπη, και την Ρωσία την συμφέρει, και όλους τους Άραβες τους συμφέρει. Αλλά η Boko Haram έχει συνταχθεί με τον ISIS.

Ο Πούτιν, μιας και η Ρωσία συνεργάζεται με σοσιαλιστές τρομοκράτες και όχι με ισλαμιστές τρομοκράτες, δεν έχει επιρροή στις οργανώσεις των ισλαμιστών τρομοκρατών. Γι’αυτό και ο Πούτιν έκανε κάτι πιο απλό. Το 2006 προσπάθησε να αποκτήσει η Ρωσία ένα ποσοστό στην Sonatrach. Η Gazprom είναι η κρατική εταιρεία της Ρωσίας, η οποία έχει το μονοπώλιο εξαγωγής φυσικού αερίου, και η Sonatrach είναι η κρατική εταιρεία της Αλγερίας, η οποία έχει το μονοπώλιο της εξαγωγής φυσικού αερίου από την Αλγερία. Αυτό σημαίνει ότι η Ρωσία και η Αλγερία μπορούν να συνεργαστούν με άλλες εταιρείες, αλλά μόνο αυτές οι δύο εταιρείες μπορούν να εξάγουν το φυσικό αέριο της Ρωσίας και της Αλγερία. Αν λοιπόν η Gazrpom αποκτούσε ένα ποσοστό της Sonatrach, η Ρωσία θα ήλεγχε την τροφοδοσία της Ευρώπης και από τον νότο, αφού η Λιβύη είναι πλούσια σε πετρέλαιο αλλά όχι σε φυσικό αέριο.

Η Αλγερία είναι μία Αραβική χώρα, και ήταν υπό Οθωμανική κατοχή από το 1516 μέχρι το 1831, όταν και πέρασε στον έλεγχο της Γαλλίας. Από το 1831 μέχρι το 1962 η Αλγερία ήταν αποικία της Γαλλίας, οπότε και οι Αλγερινοί σοσιαλιστές έδιωξαν τους Γάλλους, ανακηρύσοντας την ανεξαρτησία της Αλγερίας, με την βοήθεια φυσικά και της Σοβιετικής Ένωσης, όπως μπορείτε να διαβάσετε στο παρακάτω άρθρο της Wikipedia, με τίτλο “AlgeriaRussia relations
2η Παράγραφος
Throughout the Algerian War of Independence, the Soviet Union had been providing military, technical and material assistance to Algeria. The USSR was the first country in the world to de facto recognize the Provisional Government of the Algerian Republic in October 1960, and then de jure on March 23, 1962, by establishing diplomatic relations with this country (a few months before the official proclamation of its independence).

Οι Αλγερινοί σοσιαλιστές επέβαλλαν σοσιαλιστική δικτατορία, και κανείς δεν κατάφερε να τους κουνήσει από την εξουσία για δεκαετίες. Την δεκαετία του 90 όμως, με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, οι Άραβες του Περσικού Κόλπου βρήκαν την ευκαιρία να στηρίξουν τους Αλγερινούς ισλαμιστές, οι οποίοι προσπάθησαν να ανατρέψουν τους Αλγερινούς σοσιαλιστές, σε έναν πόλεμο με περισσότερους από 100 χιλιάδες νεκρούς. Οι σοσιαλιστές όμως κατάφεραν να κερδίσουν τον πόλεμο και να παραμείνουν στην εξουσία.

Και όταν ξέσπασε η Αραβική Άνοιξη το 2011, οι Αλγερινοί σοσιαλιστές κατάφεραν να καθαρίσουν τους ισλαμιστές και να παραμείνουν στην εξουσία, όπως μπορείτε να διαβάσετε στο παρακάτω άρθρο του Foreign Affairs, με τίτλο “The Algeria Alternative”, του Απριλίου 2015.
1η Παράγραφος
The upheavals of the Arab Spring seemed to pass one country by: Algeria. To its east, Libya collapsed into civil war, and Tunisia suffered an upsurge of terrorism that imperiled its democratic transition and economic recovery. To the south, Mali is holding together, if barely, thanks to a French-led stabilization force. But all the while, Algeria has remained a reliable bulwark—if also something of a riddle.
9η Παράγραφος
For one, although Algeria strongly discourages other states from using force, especially across borders, it has readily used its powerful military at home. In 2013, the Algerian army swiftly ended the terrorist standoff on the In Amenas gas facility, freeing more than 700 hostages, including more than 100 foreigners. The government also deployed ground forces to almost entirely wipe out the extremist group Jund al-Khilafa, which is allied with the Islamic State (also called ISIS). The terrorist organization announced its existence in September 2014; by December, the army had decimated it and killed its key leaders.

Σήμερα πρόεδρος της Αλγερίας εξακολουθεί να είναι ο σοσιαλιστής Ibdelaziz Buteflika, ο οποίος πήρε την εξουσία 16 ολόκληρα χρόνια νωρίτερα, το 1999. Τα τελευταία χρόνια γίνονται εκλογές στην Αλγερία, αλλά πολλοί αμφισβητούν τα αποτελέσματα. Άλλωστε όταν τα ΜΜΕ είναι τόσο σκληρά ελεγχόμενα, πως μπορεί τα αποτελέσματα να είναι έγκυρα, ακόμη και αν δεν έχει υπάρξει νοθεία?

Πριν καταρρεύσει η Σοβιετική Ένωση, οι σχέσεις των Αλγερινών σοσιαλιστών με τους Ρώσους ήταν σχετικά απλές. Οι Ρώσοι τους τροφοδοτούσαν με όπλα, και τους είχαν βοηθήσει να διώξουν τους Γάλλους. Αλλά δεν υπήρχε ανταγωνισμός ανάμεσα τους, αφού η Ρωσία επί Σοβιετικής Ένωσης δεν πουλούσε πετρέλαιο στις χώρες του ΝΑΤΟ. Ενώ η Αλγερία, παρόλο που ήταν σύμμαχος των Ρώσων, δεν είχε ιδανικότερο πελάτη από τους πλούσιους Ευρωπαίους που ήταν δίπλα της. Για την ακρίβεια δεν είχε άλλον πελάτη, αφού οι μεγάλοι πελάτες την εποχή εκείνη ήταν οι ΗΠΑ και η Ευρώπη.

Σήμερα όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Η Ρωσία και η Αλγερία είναι ο πρώτος και ο τρίτος μεγαλύτερος προμηθευτής φυσικού αερίου για την Ευρώπη, και η συνεργασία της Αλγερίας με την Νιγηρία μπορεί να κάνει τα πράγματα ακόμη χειρότερα για την Ρωσία. Γι’αυτό και όπως είπα η Ρωσία προσπάθησε να αποκτήσει ένα μέρος της κρατικής Sonatrach το 2006. Όπως θα διαβάσετε στο παρακάτω άρθρο του Stratfor, με τίτλο “Algeria, Russia: Europe's Natural Gas Dilemma”, του Αυγούστου 2006, η Ρωσία διέγραψε ένα χρέος 5 δισεκατομμυρίων ευρώ, που η Αλγερία όφειλε προς την Ρωσία από την αγορά οπλικών συστημάτων, με την προοπτική οι δύο χώρες να εντείνουν την συνεργασία τους στον τομέα της ενέργειας. Κάτι που όντως έγινε.

Το άρθρο μάλιστα γράφει για την ανησυχία του Ιταλού υπουργού Ενέργειας, ο οποίος ενημέρωσε την ΕΕ ότι η συνεργασία της Gazprom με την Sonatrach θα αυξήσει την εξάρτηση της ΕΕ από έναν μικρό αριθμό χωρών. Το άρθρο μάλιστα αναφέρει, γραμμένο το 2006, ότι αν η Αλγερία και η Ρωσία καταφέρουν να βάλουν στο παιχνίδι και την Νορβηγία, και οι τρεις χώρες λειτουργήσουν ως καρτέλ, οι Ευρωπαίοι δεν θα έχουν άλλη επιλογή από το να πληρώσουν υψηλότερες τιμές για το φυσικό αέριο που καταναλώνουν. Το άρθρο μάλιστα αναφέρει ότι η Ιταλία το 2006 προμηθευόταν το 69% του φυσικού της αερίου από την Sonatrach και την Gazprom.

1η , 2η , 3η , 4η Παράγραφος
A deal between Russia's Gazprom and Algeria's Sonatrach will increase Europe's dependence on natural gas supplies from a limited number of countries, Italian Energy Minister Pier Luigi Bersani said Aug. 9. Gazprom and Sonatrach signed a memorandum of understanding Aug. 4 on closer cooperation. Out of the many possible projects Russia and Algeria could be looking at — liquefied natural gas, pipeline construction, purchasing assets in a third country or collaborating on natural gas prices — the last is the most likely, leaving much of Europe at the mercy of two of its three largest natural gas suppliers.
A deal between Russia's Gazprom and Algeria's Sonatrach will increase Europe's dependence on natural gas supplies from a limited number of countries, Italian Energy Minister Pier Luigi Bersani said in a letter to EU Energy Commissioner Andris Pielbags on Aug. 9. Gazprom and Sonatrach signed a memorandum of understanding Aug. 4 on closer cooperation.
Out of the many possible projects Russia and Algeria could be considering — liquefied natural gas (LNG), pipeline construction, purchasing assets in a third country or collaborating on natural gas prices — the last option is the most likely. This course would leave much of Europe at the mercy of two of its three largest natural gas suppliers.
A relationship between Gazprom and Sonatrach has been in the works since Russian President Vladimir Putin made his first official state visit to Algeria in March, accompanied by a large delegation of defense and energy representatives. During that meeting, Putin wrote off nearly $5 billion of Algerian debt to Russia, saying trade with Algeria is more beneficial to Russia than debt repayment. At that time, the energy talks between Gazprom and Sonatrach were overshadowed by a $7.5 billion defense deal between the two countries.
11η Παράγραφος
If Gazprom and Sonatrach decide to raise natural gas prices jointly, most of Europe will have to live with it — even more so if the two companies can also get Norway in on the move. Jointly raising natural gas prices is much easier than any other collaboration between Gazprom and Sonatrach, since it does not involve sharing technology or building new infrastructure.
12η Παράγραφος
The Italian energy minister's concerns about the potential for this development derive from the fact that Italy relies for 69 percent of its natural gas on just two companies: Sonatrach (37 percent) and Gazprom (32 percent). Bersani thus said Gazprom-Sonatrach cooperation "confirms the concern already expressed about the effects on (natural) gas supplies to the European system, and on Italy in particular, derived from the dependence on imports from a limited number of supplying countries, which is expected to worsen in the coming years." A collaborative price increase would also hit at the worst time — the onset of winter.

Όπως θα διαβάσετε στο παρακάτω άρθρο του New Europe, με τίτλο “EU to Monitor Gazprom Sonatrach Cooperation”, του Ιανουαρίου 2007, ο υπεύθυνος της ΕΕ για θέματα ενέργειας την περίοδο εκείνη, ο Andris Piebalgs, δήλωσε ότι η ΕΕ θα παρακολουθήσει με προσοχή την συνεργασία της Sonatrach με την Gazrpom, προφανώς εννοώντας ότι η ΕΕ θα ελάμβανε αντίμετρα αν οι Ρώσοι και οι Αλγερινοί μείωναν την παραγωγή για να αυξήσουν τις τιμές.

1η και 2η Παράγραφος
European Union Energy Commissioner Andris Piebalgs said in Davos, Switzerland, that he favours market forces of supply and demand setting the oil price. "I am happy with the oil price with the growth rates we have in the world," he said.
Piebalgs also said he will monitor closely the links between Russian gas behemoth Gazprom and Algerian energy group Sonatrach, according to news reports.

Τελικά οι Αλγερινοί δεν έδωσαν κάποιο ποσοστό της Sonatrach στην Ρωσία, αλλά συνεργάστηκαν στον τομέα της ενέργειας. Οι δύο χώρες όμως είναι αντίπαλοι, και όπως θα διαβάσετε στο παρακάτω άρθρο της Al Monitor, με τίτλο “Algeria buys Russian arms but keeps Moscow at arm's length”, του Μαρτίου 2015, η Αλγερία εξακολουθεί να αγοράζει όπλα από την Μόσχα, αλλά κρατάει την Ρωσία σε κάποια απόσταση.

Το άρθρο αναφέρει ότι οι πρόεδροι της Αλγερίας και της Ρωσίας έχουν συναντηθεί ελάχιστες φορές την τελευταία δεκαετία, και ότι η Αλγερία έχει κρατήσει μια πιο ουδέτερη στάση στο θέμα της Λιβύης, ενώ η Ρωσία έχει υποστηρίξει ένθερμα τις επιχειρήσεις της Αιγύπτου εναντίον των ισλαμιστών στην Λιβύη. Να υπενθυμίσω εγώ ότι οι ισλαμιστές στην Λιβύη υποστηρίζονται από την Τουρκία, το Κατάρ και το Ιράν, και η Τουρκία είναι ένας από τους καλύτερους πελάτες της Αλγερίας, όπως μπορείτε να διαβάσετε στον παρακάτω πίνακα από το άρθρο του Χάρβαρντ με τίτλο “The Geopolitics of Natural Gas The Changing Geopolitics of Natural Gas: The Case of Algeria”, του Νοεμβρίου 2013.

Εικόνα 4




Βλέπετε ότι η Τουρκία είναι ο 4ος μεγαλύτερος πελάτης της Αλγερίας. Εξάλλου η Ιταλία, η Ισπανία και η Γαλλία είναι οι τρεις μεγαλύτεροι πελάτες της Αλγερίας, και δεν θα έβλεπαν με καλό μάτι την σύμπραξη της Αλγερίας με την Ρωσία για την δημιουργία ενός καρτέλ φυσικού αερίου.

Όπως είπα λοιπόν οι σχέσεις της Αλγερίας με την Ρωσία τον 21ο αιώνα είναι πιο δύσκολες απ’όσο ήταν τον 20ο αιώνα, γιατί οι δύο χώρες είναι πλόεν ανταγωνιστές. Επίσης η Αλγερία ξέρει ότι αν συμπράξει με την επιθετική ενεργειακή πολιτική της Ρωσίας, θα προκαλέσει την αντίδραση της ΕΕ, που είναι ο καλύτερος πελάτης της. Και γι’αυτό όπως λέει το άρθρο της Al Monitor, η Αλγερία και  η Ρωσία είναι σύμμαχοι και συνεργάζονται στον τομέα της ενέργειας, αλλά η Αλγερία κρατάει την Ρωσία σε μία μικρή απόσταση. Σον παρακάτω χάρτη βλέπετε τους τρεις αγωγούς της Αλγερίας προς την Ευρώπη, ο ένας μέσω του του Μαρόκου και της Ισπανίας (Maghreb-Europe Pipeline), ο άλλος μέσω της Μεσογείου και της Ισπανίας (Medgaz), και ο τρίτος μέσω της Τυνησίας και της Ιταλίας (Trans-Mediterranean Pipeline). Η Αλγερία εξάγει επίσης υγροποιημένο φυσικό αέριο.

Εικόνα 5



Αυτή πάντως ήταν η γεωστρατηγική του Πούτιν την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα. Να εγκλωβίσει ενεργειακά την Ευρώπη, με τους South Stream και North Stream, αλλά και το δίκτυο της Ουκρανίας και της Λευκορωσίας. Αποκτώντας και τον έλεγχο της Sonatrach, πνίγοντας ταυτόχρονα τον Νότιο Ενεργειακό Διάδρομο που προωθούν η ΕΕ και οι ΗΠΑ, και δίνοντας μεγάλα ποσοστά στους Γερμανούς, τους Ιταλούς και τους Γάλλους, ο Πούτιν προσπάθησε, και προσπαθεί, να ασκήσει ασφυκτική πίεση στην ΕΕ και να σπάσει το ΝΑΤΟ. Και σε ένα βαθμό αυτό το κατάφερε. Ο πόλεμος της Gazprom με το ΝΑΤΟ και την ΕΕ δεν έχει τελειώσει.

Εικόνα 6





Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου